ARAMA MOTORU
© COPYRIGHT
Bu sitenin tasarım ve içerik hakları Sn. Mustafa AYDIN ve sitedeki TarımNet / Sayfayı Hazırlayanlar bölümünde ismi yazılı olan kişilere aittir. İzinsiz, para karşılığında kullanılamaz, kopyalanamaz ve dağıtılamaz.
DİĞER SİTELER
Volkan Derinbay
Fotokompozisyon
Briç Dersleri
Hititler
Web Dilleri
Buffy
AGV

Domain
 
TarımNet / Su Ürünleri /
           


6. Yılan balığı yetiştiriciliği

6.1. Biyolojisi
6.1.1. Pelajik Larva Dönemi
6.1.2. Elver Yılan Balığı ve Tatlı Sulara Geçiş
6.1.3. Sarı Yılan Balığı Dönemi
6.1.4. Gümüşü Yılan Balığına Dönüşüm
6.2. Beslenme Alışkanlıkları
6.3. Avcılığı
6.4. Yavru Yetiştiriciliği
6.4.1. Yavru Toplama ve Bakımı
6.4.2. Yavru Yetiştirme
6.5. Sofralık Yılan Balığı Yetiştiriciliği
6.5.1. Durgun Su Sistemi Yetiştiricilik
6.5.1.1. Havuz yapısı
6.5.1.2. Stoklama ve Yemleme Yöntemi
6.5.1.3. Havuzcuk
6.5.1.4. Yem ve Yemleme
6.5.1.5. Çevre Koşullarının Düzenlenmesi
6.5.1.5.1. Su
6.5.1.5.2. Havuz Tabanı
6.5.1.5.3. Planktonlar
6.5.1.5.4. Su Kalitesinin Değişmesi
6.5.2. Akıntılı Su Sistemi Yetiştiricilik
6.5.3. Kafes Sistemi Yetiştiricilik
6.5.4. Tünel Sistemi Yetiştiricilik
6.5.5. Sirkülasyon Sistemi Yetiştiricilik
6.6. Hastalıkları
6.6.1. Pamuk Kep’i Hastalığı
6.6.2. Kırımızı Yüzgeç Hastalığı
6.6.3. Gaz Kabarcığı Hastalığı
6.6.4. Beyaz Benek Hastalığı
6.6.5. Solungaç Hastalığı
6.6.6. Solungaç-Böbrek Hastalığı
6.7. Pazarlama
8.7.1. Hasat
6.7.2. Sınıflandırma (Seleksiyon)
6.7.3. Nakil Öncesi Aç Bırakma
6.7.4. Nakil
6.8. Organizasyon ve verimlilik

Dünyada yılan balığı durgun su, akıntılı su, kafes, tünel ve sirkulasyonlu sistemlerle yetiştiriciliği yapılır.

Yılan balığı elverlerini yakalayan yetiştiricilerin bir kısmı pazar ağırlığına kadar kendi çiftliklerinde yetiştirirler veya diğer yetiştirme çiftliklerine yavru olarak satarlar.

6.1. Biyolojisi
[Konu Başlığı] [Sonraki Konu]

Göçmen balık olan Avrupa yılan balığı yaşamalarının büyük kısmını tatlı sularda geçirir ve üremek üzere 6 ve daha yukarı yaşlılar sonbaharda nehirlerin taştığı günlerde tatlı suları terkederek denize açılırlar. Avrupa kıtasından ayrılarak Sargosa denizine göç ederler. Göç sırasında yem almazlar. Vücutlarında daha önce depo ettikleri yağı harcarlar. Sargosa denizine ulaştıklarında 400-500 m derinlikte 15-17°C de yumurtlarlar.

Her biri 0.12 mm çapında 7-13 milyon yumurta bırakırlar ve ölürler. Mart ile Temmuz aylarında Sargossa denizi üzerinde çok sayıda larva (leptocephalli) görülür. Larvalar gündüzleri 50 m. geceleri 20-30 m derinlikte bulunurlar. Larvalar aşağıda belirtilen dönemlerden geçerek tekrar üreme çağına ulaşırlar.

6.1.1. Pelajik Larva Dönemi
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Yumurtadan çıkan larvalar genellikle 56 mm boyunda saydam söğüt yaprağı şeklindedirler. Bu döneme Leptocephalus periyodu da denir ve 2.5-3 yıl sürer.

Larvalar günde 10-16 km. hızla sargossa denizinden ayrılırlar ve akıntılarla sürüklenerek 6500 km. lik mesafeyi aşarak İspanya kıyılarına Aralık-Ocak aylarında ulaşırlar. Bu dönemde 2700 adedi ancak l kg. gelir.

6.1.2. Elver Yılan Balığı ve Tatlı Sulara Geçiş
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Larvalar uygun kıyı şeridine gelince yaprak şeklindeki morfolojik yapılarını değiştirerek silindirik minyatür yılan balığına dönüşür. Bunlara cam balık veya Elver diye isimlendirilirler. Boyları ortalama 6-7 cm. kadardır. Hareketleri su akıntısına ters yöndedir. Su sıcaklığı 8°C nin üzerine çıktığı zaman nehirlere girerler. Su yüzüne yakın yüzerek daima tuzluluğun azaldığı yöne doğru hareket ederler.

6.1.3. Sarı Yılan Balığı Dönemi
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Elverler tatlı sulara girdikten sonra ortamın rengine uyarak sarı ve kahverenkli olurlar. Genellikle sarı renkli olduklarından sarı yılan balığı olarak adlandırılırlar. Vücut rengi parlaklığını kaybeder, hızlı bir gelişim meydana gelir ve seks değişimi de yavaş yavaş oluşur. Vücutta yağ oranı % 5-15 arasıdır.

Bu dönemde yılan balığı sıcaklık değişimlerine karşı son derece toleranslıdır. Kuzey iskandinavya'da kışın su sıcaklığı 0°C iken Kuzey Afrika'da su sıcaklığı 27°C dir. Bu iki farklı sıcaklığa dayanabilmektedirler.

6.1.4. Gümüşü Yılan Balığına Dönüşüm
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Yılan balıklarının sarı yılan balığından gümüşü yılan balığına dönüşümleri hayat dönemlerinde çok önemlidir.

Bu dönemde derinin alt tabakasında % 25-28 düzeyinde yağ toplanır. Yanal çizgi belirginleşir, gözler genişler, burun daralır ve sivrileşir, gonad gelişimi hızlanır. Gıda ihtiyacı azalır ve sindirim kanalı küçülür.

Bu dönüşümün kesin yaşı olmamakla beraber 4 ile 10 yaşları arasında meydana gelir. Balıkta gümüş renkli pigmentin görülmesi göçe hazır olduğunun işarettir. Akdenizde erkek yılan balıkları 45 cm. den daha büyük olmamaktadır. Dişi yılan balıkları 100 cm'e kadar ulaşabilmektedirler.

Ayrupa sahillerini sonbaharda terkeden Avrupa yılan balığı günde ortalama 20 km. hızla yüzerek ortalama 1.5 yılda Sargossa denizine Şubat ayında ulaşmaktadırlar.

6.2. Beslenme Alışkanlıkları
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Yılan balıkları genellikle tabanda yaşayan canlı organizmaları ve onların yiyecekleri ile beslenirler. Yiyeceklerini genellikle ıstakoz, kurbağa, solucan, böcek ve balık yavruları teşkil eder. Geceleri avlanıp gündüzleri tabandaki kayalıklar ve kökler arasında saklanarak geçirirler.

Yılan balıkları 10°C nin altında besin almazlar. 25 °C de solunum ve yem alımı en fazla olur.

6.3. Avcılığı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Hızlı akan kayalık ve çakıllı akarsularda hektara verim 5 kg yavaş akan taban çamurlu alkali özellikteki akarsu bataklık ve göllerde lagünlerde 400 kg dır.

Yılan balığının yakalanmasına en uygun yerler göl ve nehirlerin sığ kıyılarıdır, özellikle karanlık ve fırtınalı gecelerde av verimi yüksektir.

Barajlara kurulacak balık setleri, göllerin çıkışlarına kurulan kazık ve söğütlerden yapılmış zigzagli parmaklıklar (yılan balığı dalyanları) topluca yakalamalarda kullanılan yöntemlerdir.

6.4. Yavru Yetiştiriciliği
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

6.4.1. Yavru Toplama ve Bakımı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Yılan balığı yavrularının nehir ağzına geldiği mevsim bölgeler arasında değişme gösterir. Genellikle Kasım sonu ile Nisan arasında nehir ağızlarında görülür. Yavrular nehir ağızlarına hava kararınca saat 19-21 arasında ve suyun yükseldiği zaman arasında gelir.

Nehir ağızları büyük ise yavruların toplanmasında torba ağlar kullanılır. Bir iki kilometrelik nehirlerde yavrular gazlambası ile cezbedilerek kepçe ağlarla toplanır. Yakalanan yavrular soğuk havada bırakılmadan hemen tanklara yerleştirilir. Havuzlara bırakılmadan önce malahit yeşili ile banyo ettirilir.

Su sıcaklığında ani değişme yavruların ölümüne neden olur. Yavrular ilk havuza bırakıldığında soğuktan su sıcaklığının ani değişmesini önlemek için üzeri naylon ile örtülür. Bazı yetiştiriciler havuzu elektrik ısıtıcıyla 10°C de tutarlar. Havuza kuyu suyu verilecek ise havuz ile kıyı suyunun çok farklı sıcaklıkta olmamasına dikkat edilir.

6.4.2. Yavru Yetiştirme
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Yavrular önce yavru havuzlarının birincisine stoklanır, büyüdükçe ikinci üçüncü havuzlara dağıtılır.

Birinci yavru havuzunun büyüklüğü 165 m2 ve derinliği 40 cm dir. Yavru yılan balıkları havuza verilmeden önce havuz kireç taşı ile dezenfekte edilmelidir. Yavrular m2'e 500-600 g olmak üzere stoklamr.

Mart ayında su sıcaklığı 15°C'e ulaştığı zaman yemlemeğe başlanmalıdır. Yılan balıklarının yaşantıları geceye özgü olduğundan ve geceleri yemlendiklerinden yemleme yerinin dört tarafının kapalı olması ve karartılmasi gerekir. Yemleme yerinin 3.3 m2 olması tercih edilir.

Yemlemeğe ilk önce toprak kurtları ile başlanmalıdır. Bir iki gün sonra yeme alışmağa başlayınca yavaş yavaş balık eti verilmeli ve 10 gün içinde tamamen balık etine geçilmelidir.

Balık, kemik ve kılçıklarından ayrıldıktan sonra et kıyma makinasından geçirilip pasta haline getirilmelidir. Yemleme, havuzun kenarından yapılmalı veya yem bir kutu içinde su yüzeyine yerleştirilmelidir. Hazır karma yemlerin üretilmiş olması işçiliği azaltmıştır. Hazır yemler 7 kısım balık eti ile 3 kısım karma yem karışımından oluşur ve düşük su sıcaklığında iyi sonuçlar verir.

Yem tüketimi su şartlarına ve hava durumuna bağlı olarak değişme gösterir. Günlük yemin % 30'u kadarı sabah 8 de ve öğleyin 2 de verilmesi en uygundur.

Yavruların stoklandığı ilk havuzda büyüme ile kapasite taştığı zaman balıkları burunların ile su yüzünü devamlı deldikleri görülür. Bu balıkların ikinci havuza taksim edilmelerinin en iyi işaretidir. Diğer havuza nakletmek üzere yılan balığı yavrularını yakalamak için yemlemeğe son verilir. Takibeden gün yemleme yerinde toplu hal de bulunanlar kepçe ile alınıp ikinci havuza verilir.

İkinci havuzda yapılacak stoklamada m2'e 150-200 g balık yerleştirilir. Bu ayıklama zamanında yapılmaz ise birinci havuzda gelişme farklılıkları bariz olarak görülmeğe başlar.

Temmuz ayında yavrular 7 grama ulaşırlar. Bu balıklardan bir kısmı besi yapanlara satılabilir. Sonbahara kadar istek oldukça satış yapılır. Kasıma kadar havuzda tutulanlar ilk stoklama ağırlıklarının 90 ile 100 katına ulaşır.

Havuz yüzeyi köpüklenmesinin önlenmesi yılan balığı için çok önemlidir. Köpüklenme çoğaldıkça yılan balığı havuzda saklanır ve yemlenmeğe gelmez. Su açık yeşil renkli tutulmalı ve havuz tabanı çok nadiren görülebilmelidir. Renk daha koyu olursa hava kabarcığı hastalığı yılan balıkları arasına yayılır.

6.5. Sofralık Yılan Balığı Yetiştiriciliği
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Sofralık yılan balığı yetiştiriciliği Japonya'da 20-60 g hk yavruların 150-190 g a kadar büyütülme işlemidir. Balıkların 300 g ve ve daha fazla ağırlığa ulaştırılması canlı ağırlık artışının düşük olmasından (% 1-16) ve yem değerlendirme faktörünün düşmesinden (4,5-7) ve dolayısıyla maliyetinin yükselmesinden dolayı istenmez.

6.5.1. Durgun Su Sistemi Yetiştiricilik
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Durgun su yöntemi en eski fakat en çok kullanılan yılan balığı yetiştirme yöntemidir. Bu yöntemde havuzlarda oksijen ihtiyacı sudaki fitoplanktonların oksijen üretimiyle sağlanır. Metre kareden 2.5 kg yılan balığı üretilir. Havuz büyüklüğü bir hektar ile 30-40 dekar arasında değişir.

Durgun su yönteminde en önemli nokta yüksek kaliteli fitoplanktonları üretecek şekilde suyun kontrolüdür. Üretimdeki yüksek kapasite bu kontrola bağlıdır. Günde havuz suyunun % 65'i değiştirecek kadar su akımı verilir.

6.5.1.1. Havuz yapısı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Havuz büyüklüğü 3000 m2 ve derinlik yaklaşık l m ve havuz duvarı havuz su yüksekliğinden 50 cm daha yüksek olmalıdır. Havuz dikdörtgen şeklinde inşa edilmeli ve bir köşe yaz rüzgarlarına karşı yapılmalıdır.

Bu şekilde rüzgar havuz yüzünde suyu karıştırarak oksijen düzeyini artırır. Havuz duvarları tahta, beton veya taştan yapılabilir. Havuz tabanı hafif meyilli yapılarak suyun değişmesi ve balıkların hasatı kolaylaştırılır. Su derenaji havuz köşelerinden birinden yapılmalıdır.

Havuzdan su çıkışı sifon sistemiyle yapılırsa havuzda üretilen fi-toplanktonun kaybolması önlenir.

6.5.1.2. Stoklama ve Yemleme Yöntemi
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Stoklama düzeyi su miktarına, pompanın sağladığı oksijen kapasitesine bağlı olarak, değişmekle beraber ortalama metre kareye 500 ile 700 gram yerleştirilir.

Yılan balıklarına canlı ağırlıklarının % 10'u kadar taze balık verilir. Uskumru ve kurtlar olduğu gibi verilebilirsede yemleme yerinden yemlenmeği tercih ederler. Hazır yem pasta halinde hazırlanmalı ve tel sepetler içine yerleştirilip su yüzüne aşılmalıdır.

Nasıl yemenirse yemlensin yiyeceğinden fazla yem verilmemesine dikkat edilmelidir. Her 6 ile 7 kg taze balık eti veya 1,5 kg kesif karma yem ile 1 kg yılanbalığı eti üretilir.

6.5.1.3. Havuzcuk
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Havuzda yetiştiricilikte uygulanan özelliklerinden biride havuzcukdur. Havuzcuk tahtalarla inşa edilir, 20 ile 70 m2 arasında değişir. Havuzdan havuzcuğa geçiş için küçük açıklık bırakılır. Havuzcuğun iki ucundan su akşam boşaltılır. Havuzda geceleri suda oksijen azaldığından yılan balıklarının havuzcuğa gelip oksijen almaları sağlanır ye aynı zamanda havuzdaki yeterli üretilen fitoplanktonun akan su ile kaybolması önlenir.

6.5.1.4. Yem ve Yemleme
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Taze yem olarak donmuş zargana, uskumru, istavrit ve sardunya balıkları ile balık içleri ve kafaları kullanılır. Dah öncede balirtildiği gibi 6 ile 7 kg taze yemle 1 kg yılan balığı yetiştirildiğinden karma yemlerin kullanılmasına ağırlık verilmektedir.

Karma yem, % 8-11 su ve % 46-52 protein, % 3.5 yağ, % 0.1-0.6 selluloz ve % 11-13 kül içerir. Rasyona katılan besin maddelerin % 55-62'i beyaz balık unu, % 15-23'ü x nişasta % 10-15'i B -nişasta ile az miktarlarda balık yağı ,mineral ve vitamin kapsar. Karma yemin değerliliği su sıcaklığına bağlı olarak değişkenlik arzeder.

Karma yemin en büyük özelliği taşıma kolaylığıdır. Yem bir kaç dakikada hazırlanabildiğinden zaman ve işçilik açısından çok avantajlıdır.

Karma yemden yılan balıklarına canlı ağırlıklarının % 2-3 kadar verilir. Bazı yetiştiriciler karma yeme % 10 yağ ilave ederler. Çiftçilerin bir kısmı karma yem ile taze yemi karıştırıp yedirirler veya ilk önce karma yem sonra taze yemi ayrı ayrı verirler. Yılan balıkları karma yeme kolay alışır. Karma yemle beslenenlerde kalite yüksek olmakla beraber, böyle balıklar nakliyeye ve açlığa karşı taze yemle beslenenlere nazaran daha hassastırlar. Kış aylarında nakliyede, ağırlıklarından (% 20) taze yemle beslenenlere göre iki misli fazla kaybederler. Karma yemle beslenenlerde karaciğer genişler. Buna karbonhidratların neden olduğu sanılır.

6.5.1.5. Çevre Koşullarının Düzenlenmesi
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

6.5.1.5.1. Su
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Durgunsu yönteminde en önemli problem suda planktonların yoğun üremesinin devamlı kontrolüdür. Fitoplanktonların üremesi için oksijenle birlikte parçalanmış organik maddeye ihtiyaç vardır. Fitoplanktonlar uygun düzeye ulaştıktan sonra organik maddelerin çökmesi, havuz tabanında bakterilerin parçalanması ve fitoplanktonların alınması arasındaki dengeyi muhafaza etmek mümkündür.

Hala, havuz suyunun ve toprağın yapısı ile yılanbalığı üretimi arasında aydınlatılması gereken noktalar vardır. Bunlardan aşağıdaki noktalar üzerinde çalışmalar devam etmektedir.

Su sıcaklığı ile hava sıcaklığı arasında yakın ilişki vardır.

pH, fitoplanktonların fotozentezine bağlı olarak azalıp çoğalmasına, yılanbalıklarının ve planktonların solunumu ile meydana gelen karbonik asit miktarına göre değişme gösterir. Yılan balıkları iyi yiyorlarsa pH gündüz 8 ile 9.2 arasında ve gece 6.8 ile 7.2 arasında değişir. Yağmurlu ve bulutlu havalarda asimilasyon zayıf olacağından pH değeri düşer.

Oksijen miktarı atmosferin ve fitaplonktonların fotosentezi ile havuzda yenilenir. Havanın iyi olduğu zaman havuz yüzünde oksijen fotosentez sonucu doyum noktasına ulaşır. Alt tabakalarda organik maddelerin parçalanması oksijen düzeyini düşürür. Böyle alt ve üst tabakalar arasında büyük fark meydana gelir. Gece fotosentezin fonksiyonu biter ve güneş batar batmaz oksijen miktarında ani düşüş meydana gelir ve 0.5 ml / It'e kadar düşer. Bu durumda yılan balıklarının burunlarını sudan çıkardıkları ve hatta öldükleri görülür.

Bu durumu önlemek için daha önce belirtildiği gibi havuz köşesine havuzcuk yapılır ve su değirmeni ile oksijen takviye edilir.

Tuz kapsayan havuzlarda sülfatı infdirgeyen bakterilerin faaliyeti sonucu sulfatdan hidrogen sulfit oluşur. Hidrogen sülfit oluşumu osijen yetersizliği ile birlikte meydana gelirse kayıp büyük olur. Bununla beraber eğer su yeterli demir içeriyor ise hidrojen sülfit demirle, demir sülfit haline gelerek zararsız hale dönüşür. Hidrojen sülfiti zararsız hale getirmek için havuz tabanına okside edilmiş demir serpilir.

Kalsiyum, organik maddelerin parçalanmasını ve eğer magnezyum kullanılmış ise fitoplanktonların süratle çoğalmalarını hızlandırır. Havuz tabanını geliştirmek ve suyun kalitesini muhafaza etmek üzere her döneme ayda bir 6 kg kalsiyum karbonat serpilir.

Suda az miktarlarda amonyak veya nitrik asit bulunur ve fitoplanktonların gelişmesine yardımcı olur. Fosfor, fitoplanktonların üremeleri ve aynı zamanda organik maddelerin parçalanmasına yardımcı olur.

Fosfat miktarı suda fazla ise suyun yapısı iyi değildir. Suyun yapısı bozulduğunda, suda hidrojen sülfit, amonyak ile nitrik asit izole edilmiş karbonik asit ve fosfat miktarı artar.

6.5.1.5.2. Havuz Tabanı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Ölü planktonlar, yem artıkları ve yılan balığının gübresi havuz tabanında bakteriler tarafından parçalanarak zararsız hale getirilir. Bunların parçalanma hızı havuz tabanına ve suyun kalitesine bağlı olarak değişir.

Tabandan su sızması, tabanın % 30 ile 50 kum olan killi topraktan oluşması ile önlenir. Bununla beraber % 50 den fazla kum olan tabanda verimlilik daha fazladır.

Havuz tabanı organik maddelerce zengin ise fitoplanktonların üremesi fazladır. Planktonların sayısı sınırlandırılırsa, plankton üremesi sabit hale gelir. Bu yılan balığı üretimini hızlandırır. Diğer taraftan fitoplanktonların havuzda üremesi organik madde azlığı ile azalır planktonların çeşiti çoğalır. Bu şartlar yılan balığı üretimini yavaşlatır.

Buraya kadar belirtilenlerden balık üretim miktarının havuz tabanı yapısı ile yakın ilişkili olduğu anlaşılır.

Havuz tabanını geliştirmek için her dönüme 6 kg kireç veya organik maddelerin parçalanması için 1,5 kg kireç ile hidrojen sulfit tehlikesini önlemek için 10 kg. okside olmuş demir serpilir.

6.5.1.5.3. Planktonlar
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Plankton çeşitlerinin üremesi iklime, su sıcaklığına, mevsimlik değişmelere ve diğer şartlara göre farklılık gösterir.

Asıl plaktonlar, kırbaçlı ve bıyıklı protozoalar, rotiferler ve su pireleridir. Su kalitesi değiştiği zaman bunlar büyük miktarlarda görülür. Fitoplanktonlar içinde, diatomalardan Nitzchia, Navicula ve Cyclotella tuzlu havuzlarda görülür ve havuz su rengini kahverengi yaparlar. Yeşil alglerden Scenedesmus, Pediastrum ve Chlorella ilkbahar ve sonbahar başlangıcında görülür. Scenedesmuslar çoğunlukta ise yılan balıkları istahlı olurlar. Fakat bu yosunun aşırı çoğalması suyun pH ını gündüz 10 çıkarabildiğinden dikkatli olmak zorunludur. Diğer iki yosunun çoğalması yılan balığının iştahının azalmasına neden olur.

Mavi-Yeşil alglerden Microcystis ve Chlorococcus yılan balığı havuzları için en uygun fitoplanktonlardır. Bunlar ilkbahar ve yazın görülürler. Anabaena ve Oscillatoria sonbaharda görülürler ve yılan balıklarının iştahının azalmasına neden olurlar.

6.5.1.5.4. Su Kalitesinin Değişmesi
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu terim mevcut görüntünün havuzdaki farklı fitoplanktonların ölümü ile havuz suyu renginin koyu yeşilden kahve rengine, veya süt beyazına ve bazen berrak renge kısa sürede değişimi olarak ifade edilir. Bu durum meydana geldiğinde yılan balıkları iştahını kaybeder, burunlarını su yüzüne çıkarır ve durum ciddi ise büyük miktarda ölüm meydana gelir. Böyle durumlarda yapılacak tek şey havuza taze su vermektir. Mayıstan Hazirana ve Eylülden Ekime kadar yağmur mevsimlerinde dikkatli olmak gerekir.

Su kalitesinin değişimine;

  • Havuz dibinde organik maddelerin parçalanmasının yavaş ve düzenli olmayışından ve fitoplanktonların, besleyici tuzların eksikliğinden ölmesi,
  • Rotiferlerin aşırı çoğalmasıyla fitoplanktonların azalması,
  • Besleyici tuzların olmasına rağmen karbonik asit yetersizliğinden fitoplanktonların büyümesinin durması ve ölmesi,
  • Kışın ciliatelerin aşırı çoğalması neden olur.

Havuz suyunda;

  • pH sabahleyin 9. 5'in üzerinde ve gündüz 7 den aşağı olması,
  • 10 günden fazla suyun berraklığının l0 cm den daha az olması,
  • Amonyak nitrogeninin 3 ppm den daha fazla olması,
  • Rotiferler ve diğer zooplanktonların artması, su kalitesi değişiminin işaretleridir.

Su kalitesinin değişimi,

  • Suyun yüzünü kaplayan veya rüzgarla havuzun bir köşesinde toplanan ölü fitoplanktonların toplanıp uzaklaştırılarak,
  • Su pirelerinin aşırı çoğalması görülmüş ise 0.2 ile 0.3 ppm lik Diptrex eriyiği atılarak
  • Dikey pompalama ve su değirmeni kullanarak oksijen takviyesi yaparak,
  • Kireç, kireçtaşı, okside demir serpilerek önlenir.

6.5.2. Akıntılı Su Sistemi Yetiştiricilik
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Akıntılı su yönteminde havuz büyüklüğü 150 m2 ile 300 m2 arasında değişir. Akıntıyı sağlamak üzere yeterli kuyu suyu ve deniz suyunun bulunması zorunludur. Birim alana stoklanan balık miktarı oldukça yüksektir. Balık yoğunluğu akan suya bağlı olarak değişme gösterir.

Akıntıyı sağlamak için kuyu suyu veya deniz suyu kullanılıyorsa, bu suların durgun suya nazaran ısılarının düşük olması nedeniyle yaklaşık 30 gram yılan balıklarıyla üretime başlanmalıdır. Bazı bölgelerde sıcak su kaynaklarından faydalanılır. Böyle şartlarda bütün yıl üretim yapılır.

6.5.3. Kafes Sistemi Yetiştiricilik
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu yöntem sazanlarda uygulanan yönteme benzer. Bu yöntem göllerde geliştirilerek kullanılmakta ve her geçen gün yaygınlaşmaktadır.

6.5.4. Tünel Sistemi Yetiştiricilik
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu yöntemin özelliği açık havuz yerine toprağa gömülmüş toprak konik borular kullanılmasıdır. Şekil l 77'da görüldüğü gibi konik boruların iki ucuna 1x1x1 m lik beton tank yerleştirilir. 4.8 m lik boru 23 cm çapındadır. Akıntılı su sitemi uygulanır. Sıcak su kaynağı varsa üretim daha başarılı olur. Küçük üretim için uygundur.

6.5.5. Sirkülasyon Sistemi Yetiştiricilik
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu yöntemde iki havuz vardır. Biri üretim diğeri süzme için kullanılır. Kirli su temizleme havuzuna pompolanır. Temizlenen su tekrar üretim havuzuna gelir. Bu yöntemle 3.3 m2 alandan 100 kg. yılan balığı üretilir.

Bu yöntemde; 1) Balık miktarına göre süzme havuzu kapasitesi 2) Süzme taşlarının büyüklüğü, 3) süzme taşlarının kalınlığı, 4) Sirkilayson pompasının kapasitesi koşulları ve iyi incelenmelidir. Ayrıca suyun oksijen miktarı, kalitesi ve temizleme havuzunun kapasitesi üzerinde dikkatli durulmalıdır. Bu metod her yerde emniyetle uygulanabilir ve geleceği olan bir yöntem olarak bakılmaktadır.

6.6. Hastalıkları
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Ondan fazla yılan balığı hastalığı vardır. Bunlar bazen çok büyük zarar meydana getirirler. Pellet yemlerle ilaç uygulaması hastalıkları önlemede önemli rol oynamıştır.

6.6.1. Pamuk Kep’i Hastalığı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

İlk ve sonbaharda bitkisel bir mantar yılan balığının başında ve kuyruğunda pamuk bir şapka gibi büyür. Yılan balığı kültüründe en çok görülen bir hastalık olup parazit su mantarı tarafından meydana gelir. Hastalığın meydana gelişinde ilk önce. toksik tabiatlı patojenik bakteri faaliyet gösterir. Bitkisel mantar daha sonra gelişir.

Hastalık ilkbaharda ilk yemlemeden birkaç gün sonra görülür. Hastalığa kışın yakalanmışlar veya ilk ve sonbaharda hava devamlı değişken ise büyük tehlike meydana getirir.

Yapılan denemelere göre havuzlarda pH 6 dan aşağı ve 10 dan yukarı ise hastalığın meydana geldiği görülmüştür. Hastalığı önlemek için havuzlarda pH ölçümleri devamlı yapılmalı ve havanın ani soğumalarında yem azaltılmalı veya tamamen kesilmelidir, pH’ı düzeltmek üzere su ilavesi yapılırken havuz su sıcaklığının ani düşmesini önleyecek tedbir alınmalıdır.

Sonbaharda havalar gün ve gün soğurken havuzlara yılanbalığı ilave edilmemelidir.

Havuz suyu boşaldığı zaman havuz tabanı kireç serpilerek dezenfekte edilmelidir. Diğer bir önlem olarak yeme başladıktan bir ay sonra yemlerine thiazine veya furazolidon karıştırılmalıdır.

6.6.2. Kırımızı Yüzgeç Hastalığı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu hastalığı tatlı sularda Aeromanas punctata ve tuzlu sularda paracobactrum anguillimorftiferum patojenik bakterileri meydana getirir. Bu bakteriler yazın su sıcaklığı 28 °C e ulaştığı zaman çoğalırlar.

Yılan balığı bu bakteri ile bulaştığı zaman yüzgeçlerde karın altı derisinde, anüs etrafında ve vücudun diğer kısımlarında ciddi hyperemia (kan hücumu) görülür. Eğer iç organlarada bulaşmış ise ilk önce bağırsaklarda bozulma başlar. Bakteriye bulaşmış yılan balıklarında iştah azalır, kendi etrafında delice yüzmeğe başlar ve nihayet su yüzüne çıkıp yüzer.

Bu durumda hasta balıklar hemen uzaklaştırılmalı, taze ve temiz su ilave edilmeli, su sıcaklığı düşürülmeli, ve 100 gram balığa 20 mg thiazine düşecek şekilde yemlerine ilaç katılmalı ve bir hafta yenilenmelidir.

6.6.3. Gaz Kabarcığı Hastalığı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu hastalık yavru yılan balıklarında görülür. Kabarcık benzeri tümör yılan balığı başında suda aşın oksijen yoğunlanması meydana geldiği zaman oluşur. Yavru bu hastalığa bulaştığı zaman yemi yemez ve yüzerken sallanır ve titrer. Soğuk taze su verilmesi ile durum önlenebilir. Aynı hastalık suda fazla nitrogen gazı olduğu zamanda meydana gelir.

6.6.4. Beyaz Benek Hastalığı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Vücudun yüzeyinde bir çok beyaz benekler oluşur. Hastalık ilerleyince benekler kanar. Bu hastalığı vücuda yapışan kirpikli, ince uzun sporozoa, ve mikrosporozoa parazitleri meydana getirir. Hasta balıkları hemen uzaklaştırmak çok önemlidir.

6.6.5. Solungaç Hastalığı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu hastalığa yılan balığının solungaçlarına yapışan sümüksü bakteriler neden olur. Hasta balıklar yavaş yüzerler ve havuz duvarındaki taşlarda asılmış gibi dururlar. Dışardan solungaçlardaki bozulma görülmez. Solungaç içten harap olur ve ilerlemiş durumda anemi görülür. Suyun kalitesi iyi ve yemleme iyi olmasına rağmen bu hastalıktan günde 10 ile 50 kg ölüm meydana gelir.

Hastalığı önlemek için, havuz sıcaklığını ani düşürmeden taze su ilave etmek ve yemlerle birlikte ilaç vermek gerekir. Bu hastalıkta zararı en aza indirmek erken teşhis ve tedbirlerin zamanında alınmasıyla mümkün olur.

6.6.6. Solungaç-Böbrek Hastalığı
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Bu hastalık büyük kayıplar meydana getirir. Solungaç yüzeyindeki hücrelerin büyüyerek ve şişerek yapışmasına sebeb olur. Böbrek göze normal gözükmesine karşın mikroskopta incelendiğinde böbreği kaplayan beyaz beneklerin kanadığı görülür. Hasta balıkların toplanıp % 0.4 ile 0%1 lik NaCl lü suya bırakılmaları yaşamı uzattığı tespit edilmiştir.

6.7. Pazarlama
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Yılan balığı pazar ağırlığına ulaşınca hasat edilmeli ve zamanında pazara sevkedilmelidir. Temmuz en iyi pazarlama ayıdır. Mart ve Nisan fiyat bakımından en iyi aylardır. Bu aylar "pamuk kep" hastalığı periyodu olduğundan yoğun olarak nakliyesi zordur.

8.7.1. Hasat
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Yaz boyunca hasat seyreltme amacıyla yapılır. Yılan balığı hasadı sürükleme ağı ve galsama ağı ile yapılır. Kışın ise havuz suyu boşaltılarak hasat edilir.

Galsama ağının boyutları 4 mx 4 m dir. Ağın üç yanı bambu ile pekiştirilir. Dördüncü yanı serbest bırakılır ve kurşun parçacıklarıyla sarkıtılır. Sürütme ağının torbalı kısmı da aynı şekilde kullanılabilir.

Sürütme ağı, su şartları iyi değilse ve yem almak için balıklar bir araya toplanmıyorlarsa kullanılır. Sürütme ağı havuz boyunca çekilir. Ağın torbasında toplanan balıkların gücü zayıflayacağından hortumla taze su verilmeli ve su değirmeni ile oksijenlendirilmelidir.

Kışın yılan balıkları havuz suyunun drene edilmesiyle hasat edilirler. Suyun boşaltılacağı gün sıcak ve rüzgarsız olmalıdır. Eğer havuz tuz içeriyor ise bir iki gün önce okside demir serpilerek hirdrojen sulfit zehirlenmesi önlenir. Suyun boşaltılması sabah erkenden başlamalıdır. Suyun diğer yarısı drenaj kanalına 50 cm çapında ağzı olan ve 2,5 m uzunluğunda torba ağ yerleştirilmdikten sonra boşaltılarak balıklar yakalanmalıdır. Yeterli yılan balığı yakalandığında ağdaki balıklar yüzer kafese alınmalıdır. Bu işlem sabah erken yapıldığında yılan balığı toprağa gömülmeden su çıkışına doğru yüzer. Eğer havuzda çok yılan balığı kalmış ise gece drene edilerek hasat edilmelidir.

6.7.2. Sınıflandırma (Seleksiyon)
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Sınıflandırma hasattan hemen sonra yapılmalıdır. Yazın 120 g dan aşağı yılan balıkları havuza gönderilir ve kışın ise gelecek yıla bırakılmalıdır. Japonya'da 120 g ile 250 gr arasındaki yılan balıkları iç pazara gönderilir. 300 gram dan büyükler ihraç edilirler.

6.7.3. Nakil Öncesi Aç Bırakma
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Pazara gönderilecek yılan balıklan dar bir yerde toplandıklarında yem verilmeden bir kaç gün tutulurlar. Bu nakil öncesi aç bırakılma olarak adlandırılır. Bu işlemle yağ miktarı azaltılır ve aynı zamanda yemden gelebilecek kokular uzaklaştırılır. Bu yöntem yılan balığının kalitesini geliştirdiği gibi emniyetli bir nakil sağlar ve daha az oksijene kendilerini alıştırırlar.

Sınıflandırılmış yılan balıkları 20'er kilogram halinde sepetlerde nehirlere veya havuzdan pompalanan su tanklarına asılır. Bu gün uygulanan metodda her birinde 3 kg yılan balığı bulunan 10 sepet üst üste yığılır ve en üsten duş şeklinde su akıtılır.

Balıklar 3 ile 4 gün aç bırakılır. Açlık periyodunda balık eti ile yenilenenler % 8, pelet yemle beslenenler % 20 ağırlık kaybederler.

Yılan balıkları 35 cin çapında yuvarlak 45 cm derinliğinde ve 32x32 meşlik metal sepetlere yerleştirilmelidir. Her sepete yaklaşık 5 kg yılan balığı konulmalı ve taze su gelen havuza yerleştirilmelidir. Su sepetlerin üzerinden duş gibi akitilmahdir. Bu işlem yavrular için yarını ile bir gün içinde son bulmalı ve tekrar havuzlara bırakılmalıdır.

6.7.4. Nakil
[Konu Başlığı] [Önceki Konu] [Sonraki Konu]

Ağırlıklarına göre sınıflandırılan yılan balıkları naylon torbalara 10 kg yılan balığı ve l kg buz şeklin de konur, torba oksijen gazı ile ağzı lastik bant ile bağlanır. Böyle torbalardan ikisi bir doldurulur kutuya yerleştirilerek paketlenir. 24 saatlik bir yolda bu sistemle hiç bir hasar vermeden nakil edilir.

6.8. Organizasyon ve verimlilik
[Konu Başlığı] [Önceki Konu]

Yılan balığı yetiştiriciliğine başlamadan önce havuz ve ekipman planlanmasında yeterli kapital üzerinde durulmalıdır. Yem ve yavru giderleri toplam giderin % 60'i kadardır. Düzenlemede en önemli nokta kullanılacak yemin fiyatı, miktarı ve kalitesidir. Halen pellet yem daha pahalıdır. Bununla beraber başarılı ve pratik yetiştiricilikte pellet yem çok önemlidir.

Havuzlara yerleştirilerek yavru büyüklüğü ve sayısının tespiti yemleme metodlarma organizasyon durumuna bağlıdır. Genellikle birinci yıl erken hasat için iri yavruların alınması ve. ikinci yıl ona göre karar verilmesi önerilir. Ertelenen yılan balıkları oldukça iri ise, küçük yavruların satın alınma periyodu hasat ile karışmamalıdır.

Bırakılan yavrular ile hasat miktarı arasındaki düzenleme kabaca aşağıdaki gibi olmalıdır.

Geriye bırakılan ilave yavru + yavru + Büyüme ( l + 0.5+3.5) = Pazarlanan + ertelenen yavru (4 + 1)

Bu eşitliğin anlamına göre geriye bırakılan yılan balıkları (1) dir. Yeni yavrular (0.5) olup, yemleme ve gelişme ile (3.5)'e getirilir ve toplam hasat (5) olup bunun (4)'ü satılır (l)'i gelecek yıla bırakılır.